مصطفى النوراني الاردبيلي
26
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
گرما همراه است . حشيشة الدينار ، جنجل ، همل . « 2 » رازك گياهى است كه از در و ديوار بالا مىرود و ارتفاع آن به پانزده متر مىرسد گلهاى ماده رازك در طب به صورت دمكرده استعمال مىشود . اين دمكرده داراى خواص تلخ ، تقويت كننده و مقوى معده است . هنگامى كه ترشى معده زياد باشد مصرف دمكرده رازك ، ترشح ترشى را كم مىكند و در نتيجه معده سالم و عادى مىشود . اين دمكرده مسكن تمايلات جنسى است و كسانى كه به اين تسكين احتياج دارند مىتوانند از آن استفاده نمايند . مقدار مصرف آن سى گرم گلهاى مادّه آن در يك ليتر آب است كه بايد ده دقيقه آن را جوشانيد و يك فنجان قبل از صرف غذا يا هر روز دو يا سه فنجان از آن را نوشيد . « 3 » جنجل : تخم كاكنج است و گويند كه آن برگ سبز شلجم است و گيلانى گويد كه : قسمى از هليون دمشقى است . گرم و تر در اول ، مولد خون اندك و محمود و ملين طبع و موافق گرم مزاجان و بدل آن هليون است . « 1 » جنجل قسمى از هليونست و از دمشق خيزد و در افعال مثل اوست . « 2 » رازك : به فارسى و در كتب طب سنتى با نامهاى رازك ، رزك ، ككيمور و حشيشة الدينار نامبرده مىشود . مشخصات : رازك گياهى است چند ساله با ساقههاى يكساله ، دو پايه با ساقههاى زاويه دار و موجى كه چرخش موج آن از راست به چپ است . بلندى آن 5 - 10 متر است . برگهاى آن خيلى شبيه برگ مو ، داراى 3 - 5 قسمت و پوشيده از كركهاى خشن است ، گلهاى ماده آن كوچك سفيد به شكل خوشه كه در تابستان تمام مىشود . رازك بطور خودرو در جنگلهاى پرپشت ، كنار چپرها و پرچينها مىرويد . در مناطق شمال ايران : گرگان ، مازندران ، گيلان ، در سواحل دريا به طور خودرو فراوان ديده مىشود . در اغلب مناطق دنيا بطور وسيع براى توليد لوپولن كاشته مىشود .
--> ( 2 ) - فرهنگ فارسى دكتر معين ، ج 2 ، ص 1620 . ( 3 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 111 . ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 88 . ( 2 ) - تحفه حكيم مؤمن ، ص 75 .